Dự án 3R

Từ FOSS Vietnam - Giáo Dục Môi Trường
Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm

3R.jpg

Tìm hiểu chung về dự án 3R

3R là từ viết tắt của 3 chữ cái đầu trong tiếng Anh: Reduce- Reuse-Recycle.

Reduce (Giảm thiểu): Giảm thiểu lượng rác thông qua việc thay đổi lối sống hoặc/và cách tiêu dùng, cải tiến các quy trình sản xuất , mua bán sạch… Ví dụ: Sử dụng làn hay túi vải để đi chợ thay cho túi nlon để nhằm giảm lượng rác thải phát sinh từ túi nilon…

Reuse (Tái sử dụng): Sử dụng lại các sản phẩm hay một phần của sản phẩm cho chính mục đích cũ hay cho một mục đích khác. Ví dụ: sử dụng lại chai đựng nước khoáng để đựng nước nước…

Recycle (Tái chế): Sử dụng rác thải làm nguyên liệu sản xuất ra các vật chất có ích khác.

3R Hà Nội (2007 -2009)

3r4.jpg

Dự án "Thực hiện sáng kiến 3R tại Hà Nội để góp phần phát triển xã hội bền vững" được UBND thành phố Hà Nội phát động có tổng vốn đầu tư 3 triệu USD bằng nguồn vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Nhật Bản, thực hiện đến năm 2009, thí điểm tại các phường nội thành, thì chỉ có khoảng 160 tấn rác vô cơ là không thể tái chế được cần phải chôn lấp, hai loại rác còn lại đều có thể tận dụng để chế biến làm phân bón, phục vụ sản xuất nông nghiệp hoặc tái chế thành các sản phẩm có ích.

Dự án triển khai hoạt động nhằm gắn kết các bên liên quan: đơn vị thu gom - người dân thải rác - nhà máy xử lý rác - nông dân sử dụng phân bón chế biến từ rác. Các bên liên quan sẽ phối hợp, cùng nhau quản lý rác thải, tạo ra mối quan hệ thân thiết, thiết lập được chu trình xử lý: Rác - sản phẩm - rác - sản phẩm. Ngoài các nhà máy thu gom rác, chế biến rác, có hai thành phần tư nhân đóng góp quan trọng vào thành công của dự án.

Dự án 3R được thực hịên với dự tham gia rất nhiệt tình và hiệu quả của Câu lạc bộ 3R-HN. Các tình nguỵên viên đa số còn rất trẻ, là học sinh, SV, chia làm nhiều nhóm kết hợp với các công nhân thu gom đi hướng dẫn người dân đổ rác đúng nơi quy định. Thay vì chôn lấp hoặc đốt, rác sẽ được tận dụng trong một số hoạt động có lợi ích kinh tế lớn như chăn nuôi lợn, sản xuất phân com-pốt...

Mục tiêu của Chiến lược

Đến năm 2020, 95% chất thải rắn được thu gom và 60% được tái sử dụng và tái chế. Các giải pháp cụ thể thực hiện mục tiêu trên được Dự thảo đề ra là: nâng cao nhận thức cộng đồng; tăng cường chính sách, pháp luật, thể chế về quản lý chất thải; tăng cường đầu tư cho cơ sở hạ tầng về quản lý chất thải; thúc đẩy nghiên cứu khoa học…

Thành quả bước đầu

Dự án 3R đã triển khai tại Hà Nội được đánh giá rất hiệu quả: giảm 30-40% lượng rác phải chôn lấp, giảm ô nhiễm, tạo nguồn thu từ phân vi sinh hữu cơ… Hiệu quả đã chứng minh Dự án 3R đang triển khai trên 4 phường tại Hà Nội và bước đầu các chuyên gia đã khẳng định, việc phân loại rác thải tại nguồn, tăng tái chế, giảm chôn lấp, đã giúp giảm thiểu lượng rác thải phải chôn lấp lên tới 30-40%, giúp tiết kiệm chi phí, giảm ô nhiễm môi trường, và còn có thể sản xuất phân vi sinh hữu cơ từ nguồn rác đã phân loại, đem lại hiệu quả kinh tế cao

13,5 tấn/ngày là khối lượng rác hữu cơ thu được để tái chế, sản xuất phân vi sinh tại 4 phường (Phan Chu Trinh, Nguyễn Du, Láng Hạ, Thành Công ) thực hiện dự án 3R-HN, giảm từ 30-40 lượng rác phải chôn lấp. Sau 2 tuần thực hiện, kết quả thống kê cho thấy, trung bình mỗi ngày toàn phường Phan Chu Trinh thu được 2 tấn rác hữu cơ, nhiều hơn 1,2 tấn so với trước khi thực hiện phân loại rác tại nguồn. Điều này đồng nghĩa với việc giảm thiểu lượng rác hữu cơ mang đi chôn lấp. Tái sử dụng và tái chế chất thải là hoạt động phổ biến hơn, được thực hiện bởi hệ thống những người thu mua cá nhân và những người nhặt rác. Phần lớn các hộ gia đình đều đã có thói quen phân loại riêng các chất thải có thể tái chế như nhựa, giấy, kim loại để bán cho những người thu mua đồng nát. Hoạt động này góp phần làm giảm 15 - 20% khối lượng chất thải rắn phát sinh.

Từ khi thực hiện 3R, phường Thành Công đã giải quyết được 80-90% nạn vứt rác bừa bãi ra đường, gây mất vệ sinh môi trường Thực hiện 3R 6 tháng qua, phường đã tiết kiệm được cho công tác xử lý rác 120 triệu đồng.

Khó khăn gặp phải khi thực thiện dự án

Do việc thực hiện còn chưa thực sự bền vững, vì vậy, để nhân rộng hiệu quả của chương trình, các chuyên gia và người dân đều cho rằng, cần có chế tài để việc thực hiện đi vào quy luật.

Rác thải không được xử lý đúng cách là mối nguy lớn cho môi trường sống mọi cá nhân, hộ gia đình, tổ chức xả thải có trách nhiệm kiểm soát, phân loại rác thải, xả thải ngay tại nguồn. Nhưng trường hợp vi phạm hành chính sẽ bị cảnh cáo và tịch thu phương tiện được sử dụng để vi phạm, phạt tiền và buộc thu dọn hoặc chịu toàn bộ kinh phí thuê thu dọn để phục hồi lại hiện trạng ban đầu. Các đơn vị kinh doanh ăn uống nếu vi phạm nhiều lần sẽ bị thu hồi đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên việc áp dụng quy định trên thực tế là hơi khó và vấn đề đặt ra trước mắt là cần tuyên truyền cho người dân thực hiện tốt.

Thời gian đầu thực hịên 3R gặp rất nhiều khó khăn. Với đặc điểm của phường là nhiều chợ, nhà cao tầng, không ít người dân thiếu ý thức cứ vô tư quẳng rác từ trên tầng cao xuống đường, sân chung, vận động mỗi người hàng ngày xách hai thùng rác đã phân lọai xách xuống điểm tập kết quả là không dễ dàng. Lúc đầu, chỉ việc hướng dẫn người dân phân loại rác cũng rất khó, việc phối hợp hướng dẫn cho người dân thực hiện 3R giữa phường với Công ty môi trường đô thị chưa hợp lý, dẫn đến một số người dân phản ứng. Phải 4 tháng sau mới bắt đầu “xuôi chèo”.

Việc phân loại rác tại nguồn công tác quản lý chất thải rắn ở nước ta còn chưa tiếp cận được với phương thức quản lý đồng bộ 3R để giảm tỷ lệ chất thải phải chôn lấp. “Quyết định 1390 mức phạt chưa đủ răn đe đối với những cá nhân xả rác bừa bãi gây ô nhiễm môi trường Khâu chuẩn bị chưa kỹ, lại chưa hình thành được cơ chế hoạt động. Hệ thống cơ sở hạ tầng yếu kém, sự quản lý không đồng bộ và nhiều khi chất thải rắn đã được phân loại lại được thu gom, xử lý chung nên hiệu quả các dự án chưa cao."

Lợi ích có thể thấy rõ nhưng việc thực hiện vẫn chưa như ý, vì thói quen xả rác bừa bãi của nhiều người đã trở nên rất khó bỏ. việc phân loại rác tại nguồn chưa được thực hiện nghiêm chỉnh. Một số chủ nguồn thải quy mô lớn lại chưa thực hiện phân loại rác tại nguồn, trong khi đây là nơi thải ra lượng rác rất lớn.

Gợi ý biện pháp thực hiện

Áp dụng hết các biện pháp của Nhật trong dự án 3R Nhật sang Việt nam một cách linh hoạt và chặt chẽ

Nâng cao nhận thức của cộng đồng: nền tảng của thành công: Nhận thức được tầm quan trọng của hợp tác hành động của chính những người tham gia là rất quan trọng, từ đó mới đẩy mạnh được các hoạt động có liên quan đến 3R. Đây chính là nền tảng ban đầu cho các nỗ lực về 3R, công nghệ cũng như các chính sách pháp luật được chấp nhận trong cuộc sống.

Chia sẻ thông tin: Tăng cường hiểu biết và tin cậy: Bởi sự thành công của 3R đòi hỏi sự cộng tác giữa những thành phần, đối tượng tham gia vô cùng đa dạng, kiến thức của các hoạt động có liên quan đến 3R cần được chia sẻ rộng rãi tới tất cả mọi người. Những thông tin, kiến thức như vậy sẽ giúp những người tham gia hiểu biết dễ dàng hơn về 3R, từ đó tăng cường tự nhận thức về vai trò của mỗi người cần thực hiện và những hành vi để đi đến những hành động cụ thể.

Chính sách khuyến khích hỗ trợ: Không thể thiếu: Hỗ trợ kinh tế cho các đối tượng doanh nghiệp. Cần có các cuộc gặp gỡ, trao đổi, hoặc các buổi lễ trao thưởng vì môi trường xanh…Ngoài ra, cần có các chính sách thiết lập các khu vực ưu tiên và hỗ trợ bí quyết công nghệ để tạo điều kiện cho các nhóm kinh doanh liên quan tới 3R. Bên cạnh đó, những dự án có ý tưởng tốt và tạo ra những hành vi có lợi sẽ được đưa vào thực hiện.

Quan hệ hợp tác: Cần có ở mọi thành phần: Để nhận thức đầy đủ vai trò của chính mình trong giai đoạn đầu triển khai, cần có nỗ lực rất lớn và cần có sự hợp tác phối hợp giữa những thành phần tham gia, trong đó sự hợp tác giữa khu vực tư nhân và khu vực công sẽ là yếu tố quyết định về lâu dài. Ở đây, chính quyền cấp địa phương không chỉ khởi xướng những hoạt động của chính họ mà còn đóng một vai trò điều phối các mối quan hệ giữa các thành phần tham gia.

Khoa học - công nghệ: Phát triển và ứng dụng không ngừng: Sự phát triển của khoa học và công nghệ thích hợp với 3R có vai trò chủ đạo để tạo ra xu hướng sản xuất và tiêu dùng bền vững. Bởi vậy, phải không ngừng thúc đẩy ứng dụng những nghiên cứu vào hệ thống sản xuất - tiêu dùng cho phép tái chế các vật liệu, nghiên cứu thiết lập và gia tăng giá trị cho dòng vật chất, phát triển các công nghệ sạch nhằm đẩy mạnh thực hiện 3R ở giai đoạn sản xuất và phát triển kỹ thuật để tăng cường 3R ở khâu thiết kế sản phẩm.