Cây đước dũng sĩ bảo vệ môi trường

Từ FOSS Vietnam - Giáo Dục Môi Trường
Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm


Sơ lược về cây đước

Rừng đước

Cây đước- có tên khoa học là Rhizophora apiculta Blume, họ Rhizophoraceae.Tên khác: Đước đôi, Đước xanh. Là thành phần chính của các rừng ngập mặn. Là loại cây ưa mọc trên đất phù sa cận sinh, nhất là đất phù sa bùn mịn, nơi có nước mặn hoặc lợ, thủy triều lên xuống định kỳ. Là loại cây cao nhất trong các loài thảo mộc thuộc rừng ngập mặn. Ở Việt Nam Đước phân bố tự nhiên trên diện rộng từ Quảng Trị đến đồng bằng Sông Cửu Long, nhưng phát triển mạnh nhất ở bán đảo Cà Mau. Trong năm không có tháng lạnh (nhiệt độ không khí < 20ºC), nhiệt độ của nước biển quanh năm luôn ≥ 25ºC. Lượng mưa khá cao từ 2.500 - 2.800 mm/năm.

Là loài cây gỗ ngập mặn thường xanh, cây có thể cao tới 30 m, đường kính đến 0,7 m. Thân tròn thẳng, với từng đôi, ba cặp mấu cành nằm cách đều nhau khoảng 0,5 - 0,7 m, tán lá xanh đậm, rễ chân nơm cao tới 3 m, vỏ cây mầu xám nâu đến nâu đen với nhiều vết nứt dài. Tại rừng Sát - Cà Mau, mùa ra hoa từ tháng 11 đến tháng 1, quả chín vào tháng 7 đến tháng 9 ở ven biển Đông và thay đổi ngược lại ở ven biển phía Tây (vịnh Thái Lan). Gỗ cây mầu trắng hồng, cứng, nặng có công dụng làm củi, đốt than, làm vật liệu xây dựng, vỏ cây chứa nhiều tanin.

Đất thích hợp cho trồng rừng Đước là đất phù sa ngập mặn, hoặc đất phù sa ngập mặn phèn tiềm tàng, dạng trầm tích giàu bùn, cát phấn và sét. Đất có độ thành thục từ dạng bùn chặt đến sét mềm và sét, thích hợp nhất là dạng đất sét mềm (chân đi lún sâu từ 5 - 30 cm, thích hợp nhất là 15 - 20 cm). Đất ngập triều khi triều cao trung bình và số giờ ngập nước triều 3 - 4 giờ/ngày.


Đặc tính của cây đước

Độc đáo nhất của cây đước là ở bộ rễ. Bao gốm rễ cọc và rễ phụ. Rễ cọc nhỏ cắm sâu xuống đất, còn rễ phụ (gọi là chang đước) thì rất lớn, mọc tua tủa xung quanh gốc, cắm sâu vào đất, giữ cho cây đứng vững. Có nơi cây cao to, bộ rễ rất lớn tựa như các cột nhà (cột cái & cột con). Người thợ rừng có thể sử dụng nó làm chòi tránh mưa tránh nắng.

Cây đước khi đã mọc thành rừng thì không có một loại cây gì có thể chen vào cạnh tranh được nên rừng đước thường có sự phân chia lãnh địa rõ ràng: đước ra đước, mắm ra mắm, chà là ra chà là… chúng sống chung trong môi trường là đầm lầy ngập mặn chứ không sống chung bên cạnh nhau.

Cây đước luôn đứng vững trên đất sình lầy, gió rung chẳng chuyển, bão lay chẳng sờn. Ra hoa kết trái cũng độc đáo Trái đước nảy mầm từ lúc còn treo lơ lửng trên cây, khi rụng xuống được sóng biển trôi dạt khắp nơi, gặp nơi bùn lầy, trái đước trụ lại, rễ non bám vào phù sa;

Tác dụng của cây đước

  • Cánh rừng đước sẽ còn cho nhiều lợi ich: chắn sóng, giữ đất, nuôi trồng hải sản. Rừng Đước còn là nơi cư trú của nhiều loại chim, tôm, cá, cua, làm cân bằng sinh thái bờ biển.
  • Nhà máy lọc nước biểnMột đặ tính đáng quí của Đước chịu được mặn và giữ nước lọc. Lá đước rất cứng, có màng sáp và bóng loáng phản quang để giữ nước. Trong lá có cấu tạo đặc biệt để thải muối thừa ra khỏi cơ thể. Các nhà khoa học đang tìm hiểu nghiên cứu đặc điểm này của cây Đước để áp dụng vào công nghệ lọc nước biển. Người ta gọi cây Đước là "máy lọc nước biển thành nước ngọt màu xanh".
  • Cây đước-nhiều công dụng.

-Vỏ đước già có nhiều chất ta-nin, dùng làm thuốc nhuộm rất tốt. Màu nâu là màu nhuộm độc đáo được lấy từ vỏ của đước.

-Cây đước có thể hầm than. “Than đước” một loại than thượng hạng, tạo nhiệt mạnh, được thị trường ưa chuộng.

-Gỗ đước còn được làm ván sàn rất đẹp và chắc - mà bà con vùng Năm Căn ngày ấy hay dùng. Ở vùng ngập nước, cây đước làm cột, làm kèo không sao bì được.

-Nhưng công dụng chính vẫn là ngăn chặn sóng biển, giữ gìn phù sa, giữ đất bải bồi là hết sức to lớn mà cây đước rừng ngập mặn mang lại.


Tham khảo